B2B E-Ticaret Nedir? B2B ile B2C Arasındaki Farklar
B2B e-ticaret, bir işletmenin ürünlerini internet üzerinden başka işletmelere satmasıdır. B2B, İngilizce “business to business” ifadesinin kısaltmasıdır ve işletmeden işletmeye satış anlamına gelir; alıcı bir bayi, toptancı, mağaza ya da kurumsal bir firmadır. B2C (business to consumer) ise son tüketiciye yapılan satıştır. İki modelde aynı ürün satılabilir, ama satışın kuralları değişir: B2B’de her müşteri kendisine tanımlı fiyatı görür ve siparişlerin çoğu peşin yerine vadeli verilir.
Bu yazıda B2B ile B2C arasındaki farkları, B2B site türlerini ve bir B2B e-ticaret sitesi kurmadan önce netleştirmeniz gerekenleri anlatıyoruz.
B2B satış nedir, internete nasıl taşınır
B2B satış, bir işletmenin başka bir işletmeye, kendi işinde kullanması ya da yeniden satması için mal veya hizmet satmasıdır. Bir boya üreticisinin hırdavatçılara, bir gıda toptancısının restoranlara yaptığı satışlar bu gruba girer. Bu satışların çoğu hâlâ telefonla, WhatsApp mesajıyla, satış temsilcisinin ziyaretiyle ya da e-postayla gönderilen Excel fiyat listeleriyle yürür.
B2B e-ticaret bu ilişkiyi bir web sitesine taşır. Alıcı firma kendi hesabıyla giriş yapar, kendisine tanımlı fiyatlarla siparişini verir, geçmiş siparişlerini ve cari bakiyesini aynı yerden izler. Satıcı tarafında siparişler tek ekranda toplanır ve fiyat ile ödeme koşullarını her siparişte elle kontrol etmek gerekmez.
B2B ve B2C farkı
Aynı ürünü bir mağazaya ve bir son tüketiciye sattığınızda satışın neredeyse her adımı değişir. Bir B2B sitede hangi özelliklerin gerekeceğini de bu farklar belirler.
Müşteri ve onaylı üyelik
B2C sitesinde herkes üye olabilir, hatta üye olmadan sipariş verebilir. B2B sitede müşteri bir firmadır; satıcı onu tanır ve hesabını kendisi onaylar. Yeni başvuran bir mağazadan vergi levhası ya da ticaret sicil bilgisi istenebilir, hesap açılana kadar fiyatlar gizli tutulabilir. Bir firma hesabının altında satın alma sorumlusu ve muhasebeci gibi birden fazla kullanıcı da olabilir.
Fiyatlandırma ve müşteriye özel fiyat listeleri
B2C’de ürünün tek bir satış fiyatı vardır; değişiklik kampanya ve indirim kuponlarıyla yapılır. B2B’de fiyat müşteriye göre değişir. Büyük bir bayi liste fiyatından yüksek bir iskontoyla alırken yeni bir müşteri standart toptan fiyatı görür, bazı ürünlerde de miktar arttıkça birim fiyat düşer. Bu yüzden B2B sitesinin her müşteriye ya da müşteri grubuna ayrı fiyat listesi tanımlayabilmesi gerekir.
Vade ve cari hesap
Son tüketici siparişi verirken kartla ya da havaleyle öder. B2B’de ödeme çoğunlukla sonradan yapılır ve müşterinin cari hesabına işlenir. Cari hesap, bir müşteriyle aranızdaki borç ve alacak hareketlerinin tutulduğu hesaptır. Bir toptancı yıllardır çalıştığı bayisine malı bugün gönderir, tutarı bayinin cari hesabına borç yazar; bayi de bu borcu anlaşılan vadede havaleyle ya da çekle kapatır.
Bu yüzden sitede bayinin bakiyesi ve sipariş verebileceği üst sınır, yani risk limiti görünmeli; limiti aşan sipariş kendiliğinden onaya düşmelidir.
Sipariş miktarı ve birim
B2C’de müşteri çoğunlukla bir iki adet alır. B2B’de siparişler koli ya da palet gibi birimlerle verilir ve çoğu üründe en az sipariş miktarı vardır. Bir kırtasiye toptancısı kalemi 12’li kutu halinde satıyorsa site adet alanına yalnızca 12’nin katlarının girilmesine izin verir. Sepette onlarca kalem bulunduğu için ürün koduyla hızlı sipariş ve Excel dosyasından toplu yükleme de B2B’ye özgü ihtiyaçlardır.
Satın alma süreci ve onay
Bireysel alıcı beğendiği ürünü hemen alabilir. Firmalarda satın alma çoğu zaman birkaç kişiden geçer: siparişi hazırlayan çalışan sepeti oluşturur, tutarı onaylayan yönetici siparişi gönderir. Bazı alıcılar sipariş vermeden önce teklif ister, bu yüzden B2B sitelerde “teklif iste” akışı sık görülür.
B2B site türleri
B2B e-ticaret sitesinin tek bir kalıbı yoktur. Kime sattığınıza ve müşterilerinizi önceden tanıyıp tanımadığınıza göre üç yaygın tür öne çıkar.
Bayi portalı
Bayi portalı, yalnızca sizin hesap açtığınız bayilerin girebildiği kapalı bir sipariş sistemidir. Müşterileriniz bellidir; portal onların siparişlerini ve cari hesaplarını yönetir. Portalın adım adım nasıl çalıştığını ve hangi özelliklerin gerektiğini B2B bayi sipariş sistemi nedir yazımızda anlattık.
Toptan satış sitesi
Toptan satış sitesi yeni müşteri kazanmaya da açıktır. Ürün kataloğu herkese görünür ve arama motorlarında listelenebilir, fiyatlar ise çoğu zaman üyelik onaylandıktan sonra açılır. Örneğin bir tekstil toptancısı farklı şehirlerdeki butiklerin siteye başvurmasını, onaylanan butiklerin de seri ya da koli halinde sipariş vermesini sağlayabilir.
B2B pazaryeri
B2B pazaryeri, birçok satıcının ve kurumsal alıcının aynı platformda buluştuğu sitedir. Satıcı olarak mevcut bir B2B pazaryerinde yer almak, kendi sitenizi kurmadan yeni alıcılara ulaşmanın bir yoludur. Kendi pazaryerinizi kurmak ise satıcı başvuruları, komisyon ve ödemelerin satıcılara dağıtılması gibi ek işler gerektiren daha büyük bir projedir.
B2B ve B2C’yi aynı altyapıda yürütmek
Pek çok işletme iki kanalda birden satar. Örneğin bir mobilya aksesuarı üreticisi bayilerine vadeli ve iskontolu satış yaparken kendi sitesinden son kullanıcıya peşin satış yapmak isteyebilir. Bunun iki yaygın yolu var:
- Tek site, müşteri grupları: Ziyaretçi perakende fiyatı görür, giriş yapan bayi kendi fiyatını ve ödeme seçeneklerini görür. Fiyat kuralları basit olan işletmeler için yeterlidir ve WooCommerce gibi altyapılarda eklentilerle kurulabilir.
- İki arayüz, ortak veri: Son kullanıcıya satış yapılan site ile bayi portalı ayrı ekranlardır, ama aynı ürün ve stok verisini kullanır. Bayi tarafındaki iskonto ve onay kuralları karmaşıklaştıkça bu yol daha az uyarlama gerektirir.
Hangi yolu seçerseniz seçin, bazı kararları baştan vermek gerekir. Bayi fiyatının giriş yapmayan ziyaretçiye hiçbir sayfada görünmemesi ve stokun iki kanal arasında nasıl paylaştırılacağı bunların başında gelir. Sitedeki perakende fiyatın bayilerinizin satış fiyatının altında kalması da bayilerle sorun yaratabilir; bu konuyu yazılımdan önce satış politikanızda netleştirmeniz gerekir.
Biz son kullanıcıya satış yapılan siteleri WooCommerce ya da özel yazılımla, B2B ve bayi sistemlerini Laravel ve Vue.js ile geliştiriyoruz. Perakende tarafında nasıl çalıştığımızı e-ticaret sitesi kurulumu sayfamızda anlattık. Altyapı seçeneklerinin maliyet ve bakım açısından farkını da hazır altyapı mı, özel e-ticaret sitesi mi yazımızda karşılaştırdık.
Kimin B2B e-ticarete ihtiyacı var
B2B e-ticaret, satışının önemli bir kısmını aynı işletmelere düzenli olarak yapan firmalar için anlamlıdır. Üreticiler, ithalatçılar ve distribütörler, toptancılar, yedek parça ve sarf malzemesi satanlar ile şubelerine ya da franchise noktalarına mal gönderen işletmeler bu grupta yer alır.
Karar verirken günlük işleyişinize bakın. Siparişler telefonlara ve mesaj gruplarına dağılıyorsa ve her müşterinin fiyatı ayrı bir tablodan hesaplanıyorsa bir B2B site bu işin büyük kısmını üstlenir.
Her işletmenin buna ihtiyacı olmaz. Yılda birkaç kez, uzun teklif ve sözleşme süreçleriyle satış yapan bir makine üreticisi için iyi bir katalog sitesi ve düzenli bir teklif süreci çoğu zaman yeterlidir.
B2B e-ticaret sitesi kurmadan önce düşünülecekler
Yazılım seçiminden önce satış kurallarınızı yazıya dökmek, aldığınız teklifleri aynı kapsam üzerinden karşılaştırmanızı sağlar. Şu sorularla başlayabilirsiniz:
- Müşterilerinizi hangi gruplara ayırıyorsunuz ve her grubun fiyat ya da iskonto kuralı ne?
- Hangi ödeme yöntemleri olacak, vade ve risk limiti kime nasıl tanımlanacak?
- Site herkese açık mı olacak, yoksa yalnızca onayladığınız firmalar mı girecek? Yeni başvurularda hangi belgeler istenecek?
- Ürün kodları, birimler, koli içi adetler, görseller ve en az sipariş miktarları tek bir düzende duruyor mu?
- Hangi siparişler kimin onayından geçecek?
Bu listeye muhasebe ya da ERP bağlantısını da ekleyin. ERP, satış, stok, üretim ve muhasebe gibi işleri tek sistemde tutan kurumsal kaynak planlama yazılımıdır. Cari bakiyeler, stoklar ve fiyat listeleri genellikle bu yazılımlarda tutulur; B2B sitenin bu verileri oradan alması, onaylanan siparişleri de oraya göndermesi gerekir. Bağlantının yöntemi kullandığınız programa göre değişir, bu yüzden programın adını ilk görüşmede paylaşın.
Sık sorulan sorular
B2B sitede fiyatlar herkese görünmeli mi?
Bu, satış politikanıza bağlıdır. Bayi portalında fiyatlar yalnızca giriş yapan firmalara görünür. Yeni müşteri arayan toptan satış sitelerinde ürünler herkese açık, fiyatlar üyelik onayından sonra görünür; böylece katalog sayfaları arama motorlarında da yer alır.
B2B e-ticaret sitesinde kartla ödeme alınabilir mi?
Evet. Sanal POS, internetten kartla ödeme almak için bir banka ya da ödeme kuruluşuyla yapılan anlaşmadır. Siteye bağlandığında peşin siparişler kartla ödenebilir, bayiler de cari hesaptaki borçlarını sitede kartla kapatabilir.
B2B site için ayrı bir alan adı gerekir mi?
Gerekmez. Bayi portalı çoğunlukla ana alan adınızın altında, örneğin bayi.firmaniz.com.tr gibi bir alt alan adında çalışır. Tek sitede müşteri gruplarıyla çalışıyorsanız ayrı bir adrese hiç gerek kalmaz.
B2B projelerinde nasıl çalıştığımızı B2B ve bayi yönetim sistemleri sayfamızda, bu alandaki örnek işlerimizi B2B projelerimiz sayfasında bulabilirsiniz. Müşteri yapınızı ve satış kurallarınızı konuşmak için iletişim sayfasından bize yazabilir ya da 0551 980 33 93 numarasından arayabilirsiniz.
Projeniz hakkında konuşmak ister misiniz? Formu doldurun ya da bizi arayın.
İletişime Geçin